24 Października 2018

Przyszłość opieki farmaceutycznej

O wprowadzenie opieki farmaceutycznej środowisko aptekarskie zabiega od dawna. Jest ona coraz bardziej potrzebna, bo lekarzy w Polsce jest za mało, a dostęp do ich usług ograniczony. Tymczasem farmaceuta jest doskonale przygotowany do świadczenia takich usług.

Wielu farmaceutów już teraz realizuje znaczną część założeń opieki farmaceutycznej, choć oficjalnie jej nie wprowadzono. Rzecz rozbija się o pieniądze. Za zorganizowanie i sprawowanie takiej opieki trzeba zapłacić, a jak na razie resort zdrowia nie przewidział na to żadnych środków. Tymczasem sprowadzenie farmaceutów do roli sprzedawców to ogromna strata przede wszystkim dla pacjentów.


Polska odstaje od Europy

Już 28 lat temu - prof. Charles Hepler i prof. Linda Strand opublikowali w American Journal of Hospital Pharmacy rozważania dotyczące nieprawidłowego stosowania leków wraz z propozycjami rozwiązań tego problemu. Artykuł stanowił podwaliny koncepcji opieki farmaceutycznej zakładającej współpracę między aptekarzem, pacjentem i lekarzem oraz odpowiedzialne działanie farmaceuty, którego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa farmakoterapii i podniesienie jakości życia pacjenta. W wielu krajach taką opiekę farmaceutyczną wprowadzono. Uprawnienia farmaceutów są tam bardzo szerokie, systemy komputerowe pozwalają im monitorować wszystkie ordynowane pacjentowi leki, jego dokumentację medyczną, a nawet historię choroby.  W aptekach są specjalne pomieszczenia, przeznaczone na edukację i profilaktykę zdrowotną, a także szczepienia. 
Niestety, w Polsce wciąż często realizacja recepty przypomina wydanie listu poleconego na poczcie. Typowo dystrybucyjna rola farmaceuty, charakterystyczna dla Polski, funkcjonuje tylko w nielicznych państwach, np. na kontynencie afrykańskim. W krajach rozwiniętych farmaceuta jest profesjonalistą odgrywającym ważną rolę w systemie ochrony zdrowia. Dokonuje przeglądów lekowych, wystawia recepty, wykonuje testy diagnostyczne, szczepienia i prowadzi opiekę farmaceutyczną – mówi dr Agnieszka Zimmermann z Zakładu Prawa Medycznego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. 


Zawód farmaceuty bez ustawy

Specjaliści w dziedzinie farmacji podkreślają, że aby rozszerzyć ich kompetencje zawodowe potrzebna jest ustawa o zawodzie farmaceuty. Aktualne przepisy nie dają aptekarzom możliwości pełnego wykorzystania swojej wiedzy i umiejętności. Obecne prawo kładzie nacisk na właściwą realizację recepty i poinformowanie o tańszym odpowiedniku leku. Tymczasem informacje o tym, jak działa lek mają być udzielane tylko w razie potrzeby. Zdaniem środowiska farmaceutów, pacjent powinien mieć zagwarantowany dostęp do konsultacji farmaceutycznej, która obejmowałaby nie tylko udzielenie informacji o leku, ale także poradę i edukację zdrowotną. Wielu chorych, zwłaszcza przewlekle, wykupuje leki ordynowane przez różnych lekarzy, do tego dokupuje leki OTC i suplementy. Gdyby opieka farmaceutyczna funkcjonowała tak, jak powinna, aptekarz mógłby dokonać przeglądu tych leków, a przy e-recepcie nawet wcześniej zażywanych. W razie zakupu innych, mógłby sprawdzić, czy nie wchodzą w interakcję z tymi przyjmowanymi regularnie. Również w przypadku wystąpienia łagodnych działań niepożądanych, pacjent mógłby skonsultować się z farmaceutą. – Jesteśmy przygotowani do sprawowania opieki nad farmakoterapią pacjenta, który trafia do apteki – podkreślają farmaceuci. Mamy w naszych placówkach ciśnieniomierze, wagi. Nie mamy jednak np. wydzielonych miejsc na indywidualną rozmowę z pacjentem – wyliczają. Potrzebne są więc zmiany prawne i sfinansowanie usług farmaceutów.


Opieka farmaceutyczna to intratna inwestycja 

Na polskim rynku jest około 10 tys. suplementów diety. Nadużywanie i niewłaściwe ich stosowanie może mieć szkodliwy wpływ na zdrowie. Dlatego opieka farmaceutyczna uwzględniałaby także edukację w tym względzie. Również wiele zadań z zakresu promocji zdrowia mogłoby być realizowanych właśnie w aptece. Opiekę farmaceutyczną należy traktować, jako inwestycję mogącą przynieść konkretne korzyści. Zgodnie z wyliczeniami PWC, w Finlandii wprowadzenie jej generuje oszczędności na poziomie 565 mln euro rocznie, dzięki mniejszej liczbie wizyt u lekarzy POZ, w pomocy doraźnej i szpitalach. W stanowisku Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce czytamy, że „opieka farmaceutyczna może też przyczynić się do poprawy dostępności do świadczeń lekarza, gdyż uważa się, że część porad związanych ze stosowaniem leków w chorobach przewlekłych może być zrealizowana w aptekach.” Przy okazji lekarze postulują zniesienie obowiązku określenia przez nich odpłatności za leki refundowane. Ich zdaniem, powinni się tym zająć się farmaceuci.


Przyszłość opieki farmaceutycznej

W 2016 r. ówczesny wiceminister zdrowia Krzysztof Łanda zapowiadał, że rząd pracuje nad modelem finansowania opieki farmaceutycznej. Rozważano zmianę marż, wprowadzenie stałej opłaty za wydanie leku lub pokrycie jej kosztów ze środków NFZ. Rozwiązania miały zostać zapisane w ustawie o prawie farmaceutycznym. Tak się jednak nie stało. Dlatego w konsultowanym obecnie projekcie dokumentu „Polityka Lekowa Państwa 2018-2022” autorzy stwierdzają, że opieka farmaceutyczna, sprawowana we współpracy z lekarzem, która powinna stanowić standardową praktykę wciąż nie funkcjonuje. Dokument podkreśla, że trwają prace nad zasadami jej wdrożenia. Jej efektem ma być zbudowanie roli doradczej farmaceuty przy wydawaniu leków, przyjmowanie ich zgodnie z zaleceniami, unikanie marnotrawienia przepisanych farmaceutyków, polipragmazji, podejmowanie decyzji o ordynacji na podstawie dowodów naukowych i wykonywanie wybranych szczepień ochronnych. – Trzeba farmaceutów dobrze umieścić w systemie. Potrzebna jest im edukacja w tym zakresie i przygotowanie komunikacyjne. Wymaga to oczywiście skonsolidowania z lekarzami – zapowiada współautor projektu Polityki Lekowej wiceminister zdrowia Marcin Czech. W skomunikowaniu lekarzy i farmaceutów może pomóc e-recepta, której pilotaż jest realizowany w kilku miejscowościach. „Polityka Lekowa” w kwestii finasowania mówi tylko, że należy ustalić jego źródła, model operacyjny oraz harmonogram wdrożenia ustalonych działań.
Na wprowadzenie opieki farmaceutycznej musimy więc cierpliwie poczekać.
  


Źródła informacji:

Hepler. C.D., Strand L.M.: Opportunities and responsibilities in pharmaceutical care. Am J
Hosp Pharm, 47, 533 - 554, 1990.

https://www.gov.pl/documents/292343/436711/POLITYKA_LEKOWA_PA%C5%83STWA_2018-2022_12072018_v76.pdf/040bcf05-b07d-703d-0368-ccdc075f7c3e (data wejścia: 29.08.2018 godz. 12)

https://www.klrwp.pl/aktualnosci/wpis/35/201603-02/stanowisko-klr-w-s-opieki-farmaceutycznej/pl (data wejścia: 04.09.2018 godz. 9:30)


"PharmLab 2016 - I ogólnopolskie forum pacjent-lekarz-farmaceuta"  6.10.2016, Warszawa

Red. Halina Pilonis

PP-MCM-POL-0157/08/2018
 

Czytaj w dziale aktualności i lifestyle:

news box image

24 Października 2018

Zabezpieczenie danych osobowych w aptece

news box image

24 Października 2018

Rodzic w aptece - jak rozmawiać?

news box image

22 Sierpnia 2018

Podstawy przetwarzania danych w aptece